Złoty

Z Wikipedii

Polski złoty
Polskie monety
Kod ISO 4217	PLN
Kraj	Polska
Poziom inflacji	4.1% [1]
Podział	1 złoty = 100 groszy
Symbol	zł - złoty gr - grosz
Monety	1, 2, 5 (zł) 1, 2, 5, 10, 20, 50 (gr)
Banknoty	10, 20, 50, 100 (zł) - często używane; 200 zł - rzadko używany
Bank centralny	Narodowy Bank Polski
Mennica	Mennica Polska

Złoty (zł, aktualny kod ISO 4217 PLN) – podstawowa jednostka monetarna w Polsce, dzieli się na 100 groszy.

Spis treści 1 Historia złotego 1.1 Czasy I Rzeczypospolitej i rozbiorowe 1.2 II RP 1.3 Okupacja niemiecka 1.4 PRL i III RP 2 Nominały polskie 3 Średnioroczne kursy walut w poprzednich latach 4 Zobacz też 5 Linki zewnętrzne 6 Przypisy

[edytuj] Historia złotego

[edytuj] Czasy I Rzeczypospolitej i rozbiorowe

W XIV i XV w. złotym nazywano złote dukaty zagraniczne z obiegiem w Polsce, początkowo obliczane na 14 groszy. Uchwałą sejmu z 1496 r. ustalono kurs złotego na 30 groszy. Z biegiem czasu kurs ten – z uwagi na zmieniający się parytet ceny złota i srebra – nie utrzymał się. Wtedy ustaliło się określenie jednostki obrachunkowej równej 30 groszy (gr) jako złoty polski (złp) zwanej też florenem (fl). Natomiast złoty dukat otrzymał nazwę złoty czerwony.

Złoty pozostawał przez dłuższy czas jednostką wyłącznie obrachunkową. Obiegowe monety obejmowały następujące nominały:

• Półgrosz – ½ grosza (do 1526)
• Grosz – 1 Grosz (od 1367 do 1795, także później)
• Półtorak – 1 ½ grosza (od 1621 do 1660)
• Dwojak – 2 grosze (bity sporadycznie, głównie za panowania Jana Kazimierza)
• Trojak – 3 grosze (od 1528 do 1795, także później)
• Czworak – 4 grosze (od 1565 do 1568)
• Szóstak – 6 groszy (od 1528 do 1764)
• Ort – 18 groszy (od 1609 do 1756)

Po raz pierwszy złotówka pojawiła się jako moneta w roku 1663 pod postacią tymfa.

W XVII w. 1 złoty czerwony liczony był na 4 — 6 złp. Przy reformie monetarnej króla Stanisława Augusta złoty stał się jednostką zasadniczą o kursie 1 złp = 30 gr. Stosunek ten utrzymał się przez czasy Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego. Mennica warszawska biła monety złotowe do 1841 r.

[edytuj] II RP

Wprowadzony do obiegu 29 kwietnia 1924 r. w wyniku reformy pieniężnej przeprowadzonej przez ministra finansów Władysława Grabskiego, zastąpił zdewaluowaną markę polską odziedziczoną po państwie niemieckim. Nowa waluta została oparta na parytecie złota, wartość 1 złotego ustalono na równoważną 0,1687 grama złota. Ówczesny złoty był więc wart około dwunastu obecnych (2008).

Wśród proponowanych nazw nowej waluty II Rzeczypospolitej największą popularnością cieszyły się "lech", "pol" i "złoty". Ostatecznie wybrano nazwę złoty, która odwoływała się do historycznej jednostki monetarnej Królestwa Polskiego.

[edytuj] Okupacja niemiecka

Po wybuchu II wojny światowej Niemcy wprowadzili do obiegu na terytorium Generalnego Gubernatorstwa nowy pieniądz o tej samej, co przed wojną nazwie – złoty. Przedwojenne banknoty złotowe Banku polskiego zostały ostemplowane i w roku 1940 wymienione na banknoty okupacyjne ( z limitami wymiany zróżnicowanymi dla Niemców, Polaków, Żydów, przedsiębiorstw). Okupacyjne złote sygnowane były przez "Bank Emisyjny w Polsce" z siedzibą w Krakowie. Była to jedyna instytucja (poza Polskim Czerwonym Krzyżem) na terenach okupowanych przez III Rzeszę, gdzie w nazwie dopuszczono słowo "Polska". Prezesem Banku został Feliks Młynarski, przedwojenny wiceprezes Banku Polskiego. Młynarski uzyskał tajną zgodę Rządu RP na uchodźstwie na objęcie stanowiska. Banknoty miały napisy po polsku, ale nie było na nich godła polskiego ani żadnych innych polskich symboli narodowych. Od nazwiska Młynarskiego banknoty emitowane przez Bank Emisyjny w Polsce były popularnie zwane młynarkami. Na terenach przyłączonych do Rzeszy (Wartheland oraz tereny włączone w Danzig-Westpreußen, Oberschlesien i Ostpreußen) w obiegu była Reichsmarka, a na zajętych przez ZSRR (Kresy Wschodnie) – rubel.

[edytuj] PRL i III RP

30 października 1950 r. zostały wprowadzone nowe pieniądze, które zostały wymienione w stosunku 100:3 dla płac i 100:1 dla banknotów w obiegu i depozytów bankowych (konfiskata 2/3 oszczędności ludności)^[2][3]. Monety miały wartość 1, 2, 5, 10, 20, 50 gr i 1 zł. Banknoty zaś miały wartość 2, 5, 10, 20, 50, 100 i 500 zł. Przedstawiały one ludzi pracy. Banknoty 2 i 5 zł zostały w 1960 r. wymienione na monety, banknot 10 zł w 1965 r. W 1966 r. dodano banknot o nominale 1000 zł. W 1975 r. doszło do wymiany banknotów: ludzi pracy zamieniono na wielkich Polaków. W 1976 r. dodano banknot 200 zł, w 1977 r. 2000 zł, zaś 20 zł zmieniono na monetę. W stanie wojennym w 1982 r. z powodu inflacji dodano banknot 5000 zł, natomiast monety 10 i 20 zł zostały tymczasowo zastąpione banknotami z powodu braku metalu (ich produkcję wznowiono w 1986 r.).

Hiperinflacja na przełomie lat 80 i 90 doprowadziła do dodrukowania nominałów 10 000 zł (1987), 20 000 zł (1989), 50 000 zł (1989), 100 000 zł (1990), 200 000 zł (1989), 500 000 zł (1990), 1 000 000 zł (1991) i 2 000 000 zł (1993). Wówczas Narodowy Bank Polski postanowił dokonać denominacji złotego "o cztery zera" (tj. w stosunku 10 000 PLZ = 1 PLN). Wprowadzono ją w życie 1 stycznia 1995 r. – na podstawie ustawy o denominacji złotego z dnia 7 lipca 1994 r. – kosztem 300 milionów nowych złotych (3 biliony starych złotych). Polska waluta otrzymała nowy kod ISO 4217. Pierwsze banknoty drukowane były w 1994 r. na terenie Wielkiej Brytanii. Zgodnie z ustawą o denominacji złotego, do 31 grudnia 1996 r. wymiana starych złotych na nowe odbywać się mogła we wszelkich punktach i placówkach płatniczych (bankach lub punktach handlowych i usługowych) na terenie kraju, zaś od 1 stycznia 1997 r. do 31 grudnia 2010 r.^[4] dokonywana jest wyłącznie w wyznaczonych bankach.

Złoty jest potocznie – choć nieprawidłowo – nazywany "złotówką". W rzeczywistości termin ten odnosi się bowiem do monety o nominale 1 zł.

[edytuj] Nominały polskie

• monety groszowe: 1 gr, 2 gr, 5 gr, 10 gr, 20 gr, 50 gr
• monety złotowe: 1 zł, 2 zł, 5 zł (istnieją także kolekcjonerskie monety 2 zł wykonane ze stopu Nordic gold – srebrne 10 i 20 zł oraz złote 50, 100 i 200 zł.)
• banknoty: 10, 20, 50, 100, 200 zł.

[edytuj] Średnioroczne kursy walut w poprzednich latach

Rok	USD	XEU/EUR	DEM	GBP	CHF	JPY
1990	9500	12070,50	5864,19	16862,50	6884,05	65,45
1991
1992
1993	18145,47	21228,64	10968,76	27236,35		164,16
1994	22726,95	26913,49	14049,60	34772,23		224,16
1995	2,4244	3,1358	1,6928	3,8257	2,0545	0,0258
1996	2,6965	3,3774	1,7920	4,2154	2,1826	0,0248
1997	3,2808	3,7055	1,8918	5,3751	2,2627	0,0272
1998	3,4937	3,9231	1,9888	5,7907	2,4149	0,0268
1999	3,9675	4,2270	2,1612	6,4197	2,6413	0,0350
2000	4,3464	4,0110	2,0508	6,5787	2,5747	0,0403
2001	4,0939	3,6685	1,8757	5,8971	2,4298	0,0337
2002	4,0795	3,8557	-	6,1293	2,6288	0,0329
2003	3,8889	4,3978	-	6,3570	2,8911	0,0339
2004	3,6540	4,5340	-	6,6904	2,9370	0,0337
2005	3,2348	4,0254	-	5,8833	2,5999	0,0294
2006	3,1025	3,8951	-	5,7116	2,4761	0,0266
2007	2,7667	3,7829	-	5,5310	2,3035	0,0235

[edytuj] Zobacz też

• Bank Polski
• banknoty polskie w latach 1944-1996
• banknoty polskie po denominacji
• bilon - polski złoty
• przegląd zagadnień z zakresu ekonomii
• złoty dewizowy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Banknoty emitowane przez NBP
• Monety emitowane przez NBP
• Zasady wykorzystywania wizerunków polskich banknotów i monet

Przypisy

Tusk: Awantura o samolot i "Słońce Peru" to porażki roku

Awantura o rządowy samolot dla prezydenta Lecha Kaczyńskiego przed październikowym szczytem UE w Brukseli - to zdaniem premiera Donalda Tuska największy błąd, jaki popełnił w ostatnim roku.

Tusk: Chcecie szybkich zmian, dajcie mi sto procent władzy

Weto jest konstytucyjnym uprawnieniem prezydenta i skłamałbym, jeślibym mówił, że nie spodziewałem się tego - tak premier Donald Tusk komentuje fakt niepodpisania przez Lecha Kaczyńskiego kolejnych ustaw. Jego zdaniem prezydent używa weta jako "broni politycznej". Chcecie szybkiej zmiany - dajcie mi sto procent władzy - oświadczył premier.

J. Kaczyński: Polacy zostaną ciężko ograbieni

- Polityka liberalizmu PO będzie nas drogo kosztowała. Polacy zostaną ciężko ograbieni, gdyż ceny wzrosną, a pensje nie - mówił prezes PiS podczas wizyty na Mazurach i Suwalszczyźnie. Jarosław Kaczyński przekonywał mieszkańców Ełku i Suwałk, że wprowadzenie euro będzie niekorzystne dla Polaków.

Prezydent zawetował kolejne ustawy

Prezydent Lech Kaczyński zawetował kolejne ustawy. Są to: nowelizacja ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, zmiana w przepisach dotyczących emerytur i rent z FUS oraz ustawa upoważniająca prezydenta do ratyfikacji Konwencji ds. kontaktów z dziećmi. Po raz drugi zawetował ustawę likwidującą tzw. poziomy awans sędziów. Politycy PO, PSL oraz Lewicy uważają, że kolejne weta prezydenta Lecha Kaczyńskiego są podyktowane pobudkami politycznymi.

IPN sprawdzi, czy Józef Światło naprawdę nie żyje

Pion śledczy katowickiego IPN chce zbadać losy podpułkownika Józefa Światły, który w 1953 roku uciekł z Polski na Zachód - poinformował serwis tvp.info. W chwili obecnej prokuratorzy nie mają nawet pewności czy były wicedyrektor Departamentu X Ministerstwa Bezpieczeństwa faktycznie nie żyje.

Paweł Machcewicz dyrektorem Muzeum II Wojny Światowej

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski powołał Pawła Machcewicza na stanowisko dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku - poinformował dział prasowy ministerstwa.

Kaczyński: Sikorski szefem NATO? To dobre dla Polski

Według prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego "byłoby dobrze dla Polski", gdyby Radosław Sikorski lub Aleksander Kwaśniewski objęli stanowisko sekretarza generalnego NATO - bo to wzmacnia pozycję Polski. Zaznaczył, że "bliżej" mu do Sikorskiego.

Samobójczyni skoczyła do Odry

86-letnia mieszkanka Opola popełniła w poniedziałek samobójstwo skacząc do Odry.

Boże Narodzenie w Opoce

Rekolekcje on-line, przegląd tradycji adwentowych i świątecznych oraz konkurs MMS na zdjęcie szopki to nowe atrakcje portalu Opoka.

Zaproszenia na wykład Dalajlamy jak świeże bułeczki

Planowany na 11 grudnia wykład Dalajlamy w Hali Torwar w Warszawie cieszy się bardzo dużym zainteresowaniem. Wszystkie zaproszenia zostały rozdane w ciągu godziny.